Vanuit hun betrokkenheid zijn Hans en Elvira door HR benaderd om dit initiatief te starten, in samenwerking met een collega van HR die zich hard maakt voor vitaliteit. "Mensen hebben soms het gevoel dat ze als oudere medewerker anders behandeld worden of minder meetellen. Daar willen we aan werken en er met elkaar iets aan doen,” vertelt Elvira. Hans vult aan: "Alles wat betrekking heeft op vitaliteit willen we daarin meenemen.”
De overgang op SharePoint
De website die ze maakten, is beschikbaar op Microsoft SharePointvan de IND. "Het bevat linkjes naar organisaties, onderzoeken en nieuws. En we mailen ook,” licht Elvira toe. Hans vervolgt: "We hebben ook gastsprekers. Bijvoorbeeld een cao-onderhandelaar die uitleg geeft over de totstandkoming van de cao, of iemand van ABP die informatie geeft over pensioen. 20% van alle IND-medewerkers is 55-plus. Van die 1.000 mensen, zijn ruim 300 deelnemers betrokken. Mensen kunnen onderwerpen aanbrengen of vragen voorleggen. Wij zijn een vraagbaak en plek om signalen af te geven. Er is ook direct contact mogelijk met iemand van HR. Die waren soms moeilijk te vinden.”
Voordat ze begin 2023 van start gingen, haalden Elvira en Hans via een enquête en gesprekken de behoeften op van de oudere medewerkers: welke onderwerpen hielden hen bezig? Ook legden ze contact met andere Rijksorganisaties, om hiervan te leren. Elvira: "Op de enquête kregen we een respons van meer dan 50%. Dat geeft al aan hoezeer het leeft bij mensen. Ze zaten echt te wachten op aandacht voor de onderwerpen die ze aankaartten.”
"Medewerkers voelden zich niet altijd gezien"
Hans vertelt dat de medewerkers zich niet altijd gezien voelden. "We kregen te horen dat er sprake is van leeftijdsdiscriminatie, maar bijvoorbeeld ook dat mensen mentaal wat vermoeider worden. In onze organisatie is veel aandacht voor jongeren. Daardoor voelen oudere medewerkers zich soms buitengesloten. Maar het zijn ook mensen die nog actief en vitaal zijn. Bij onze vraag naar hun wensen kwam naar voren dat deze medewerkers graag rollen willen oppakken met hun expertise.”
Het valt of staat met de managers
Eén van de onderwerpen waar behoefte aan is om meer over te weten, is de overgang. Elvira: "Dit jaar heeft A&O fonds Rijk een jaarprogramma met een reeks workshops en bijeenkomsten. Dit programma kan aangeklikt worden via onze academie. Vuurvrouw is dé belangenorganisatie voor vrouwen in de overgang en heeft heel veel kennis en ervaringsverhalen. Dat willen we delen. Er is net een interactieve voorlichtingsbijeenkomst gegeven door Vuurvrouw. Daarin werden heel veel vragen gesteld door medewerkers. We gaan samen met Vuurvrouw kijken of we ons ook kunnen richten op de managers. Een goed begrip bij en serieus genomen worden door de manager is wat er allereerst nodig is. Het valt of staat met de managers."
Hans vond de interactieve bijeenkomst heel positief. "Collega’s gaven elkaar onderling tips. Het begrip overgangsconsulent kwam ter sprake. Ik wist niet eens dat dat bestond. Het is een onderwerp waar mensen zich persoonlijk verder in kunnen verdiepen. De presentatie zetten we op SharePoint. Vrouwen hebben soms erge klachten. Daardoor kunnen ze aan zichzelf gaan twijfelen: ben ik niet meer van waarde? Het is goed om daarvoor een klankbord te hebben."
"We proberen een lans te breken"
Elvira vervolgt: "Mensen voelen zich soms weggezet. En dat gebéurt ook, hoorden we van Vuurvrouw. Ze verdwijnen in de WIA omdat hun klachten onbegrepen blijven. Mensen worden vermoeider. Vaak krijgen ze slappe tips, zoals: slaap maar een paar dagen bij en dan kun je er weer tegenaan. Maar als het door hormonen komt, is het niet een kwestie van een paar dagen bijslapen. Dat kan jaren duren. Het vergt een hele andere aanpak. Inmiddels is er veel onderzoek naar gedaan. Doordat de medische wereld op de witte man georiënteerd was, zijn overgangsklachten ondergesneeuwd geweest. Vuurvrouw is de drijvende kracht: dit moet je anders benaderen.”
Zowel Hans als Elvira zagen in de bijeenkomst dat hun collega’s herkenning vonden. Elvira: "Het is belangrijk om over de overgang te blijven vertellen. Vanuit ons platform zullen we het onderwerp op gezette tijden steeds weer naar voren halen: we vertellen over onderzoeken, nieuws en over Vuurvrouw.” Hans: "Vroeger was de IND een organisatie van mannen. Nu is 2/3e vrouw. Daar mag ook zeker aandacht voor zijn. In de overgang moet je stress vermijden. Maar de werkdruk is hoog: er zijn altijd terugkerende deadlines en er is productiedruk. Soms durf je het ook niet te zeggen dat je klachten hebt of stress wil vermijden, omdat je dan als zeur wordt neergezet. Daarin proberen we een lans te breken."
Rekening met elkaar houden en het bespreekbaar maken
Maar daar moeten Hans als Elvira wel hard voor vechten, zegt Elvira. "Wij hebben de gunfactor van onze managers dat wij hier wat uren aan mogen besteden. Maar het is wel zoeken in de agenda om daar tijd voor te maken. Gelukkig zijn collega's heel blij dat we dit doen.” Hans: "De IND is een prachtige organisatie. Maar de kans ligt op de loer dat deze groep vergeten wordt. Er is een gebrek aan kennis. Als managers er rekening mee houden en het bespreekbaar maken, voorkomt het verzuim."
Er liggen volgens Hans en Elvira heel veel verbeterkansen. Hans: "Houd die oude club erbij. Het is zonde om er geen gebruik van te maken. Maak er beleid voor. De 55-plussers vragen niet het onmogelijke en het is een groep die gemotiveerd is en tot hun pensioen IND-trouw is.” Elvira heeft duidelijk voor ogen wanneer hun initiatief geslaagd is: "Als iedereen het gevoel heeft dat waar iets nodig is, het ook wordt toegepast en bespreekbaar is. Dat er leeftijdsbewust personeelsbeleid is en managers weten wat ze moeten doen.”
De parels van de organisatie
En daar krijgt de organisatie heel veel voor terug. Elvira: "Er zijn steeds meer werkende vrouwen die in overgang zijn. Uit onderzoek blijkt dat 60-plus vrouwen die nog aan het werk zijn en de ergste klachten achter de rug hebben, hele krachtige, betrokken en efficiënte medewerkers zijn. Dat zijn de parels van de organisatie.” Een kans die volgens hen gepakt moet worden. Want, stelt Hans, als je die medewerkers niet ondersteunt, kunnen het de mensen worden die langdurig ziek zijn. "Overgang is de natuur. Houd er rekening mee. Weet dat het speelt. Als je het weet als manager, kun je er goed mee omgaan.”
Zelf aan de slag met de overgang binnen je organisatie?