Vuurvrouw werkt mee aan dit onderzoek. Ook jouw hulp kunnen we hierbij gebruiken.
Overgangsklachten worden niet altijd herkend
Opvliegers en nachtelijk zweten zijn bekende klachten van de overgang. Maar ook slecht slapen, spanningsklachten en pijn in spieren of gewrichten kunnen bij deze levensfase horen. Volgens Sandra van Oostrom, projectleider Arbeid en Gezondheid bij het RIVM, herkennen vrouwen niet altijd dat hun klachten met de overgang te maken kunnen hebben. Dat maakt het moeilijker om op tijd passende hulp te zoeken.
Slecht slapen kan bijvoorbeeld veel invloed hebben op je werkdag. Je hebt minder energie, kunt je moeilijker concentreren en hebt mogelijk meer tijd nodig om te herstellen. Wanneer je de oorzaak van de klachten niet kent, is het ook lastiger om een goede oplossing te vinden.
De overgang bespreken op het werk
Meer kennis is belangrijk, maar alleen informatie geven is niet genoeg. Vrouwen moeten zich ook veilig voelen om overgangsklachten op het werk te bespreken.
Uit eerder onderzoek van het RIVM blijkt dat ongeveer de helft van de vrouwen die door overgangsklachten problemen op het werk ervaart, dit niet bespreekt met een leidinggevende, collega of arboprofessional. Daar kunnen verschillende redenen voor zijn. Vrouwen zijn bijvoorbeeld bang dat zij niet serieus worden genomen, dat klachten invloed hebben op hun loopbaan of dat de overgang wordt gezien als een privéprobleem. Als klachten niet worden besproken, kunnen werkgevers en bedrijfsartsen ook moeilijker passende ondersteuning bieden.
Welke ondersteuning bestaat al?
In Nederland ontstaan steeds meer initiatieven om vrouwen met overgangsklachten op het werk te ondersteunen. Zo worden binnen de overheid voorlichtingsworkshops georganiseerd. Sommige ziekenhuizen bieden medewerkers een gratis spreekuur aan voor vrouwspecifieke gezondheidsproblemen. Er zijn ook organisaties die verschillende maatregelen combineren. Zij bieden bijvoorbeeld:
- informatie over de overgang op intranet;
- toegang tot een bedrijfsarts of andere deskundige;
- workshops voor werknemers;
- trainingen voor leidinggevenden;
- ruimte voor persoonlijke aanpassingen op het werk.
Het RIVM gaat deze initiatieven verzamelen en onderzoeken. Ook spreken de onderzoekers met werkgevers, leidinggevenden en vrouwen in de overgang. Zo willen zij ontdekken welke aanpak werkt, voor wie deze werkt en waarom.
Stichting Vuurvrouw werkt mee aan onderzoek
De Kennissynthese Interventies voor de duurzame inzetbaarheid van vrouwen in de overgang ontvangt financiering vanuit het ZonMw-programma Innovatieve Arbozorg. Voor het onderzoek werkt het RIVM samen met:
- Algemene Werkgeversvereniging Nederland (AWVN);
- Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde (NVAB);
- Stichting Vuurvrouw.
Door deze samenwerking kunnen de uitkomsten direct worden gedeeld met vrouwen in de overgang, werkgevers, leidinggevenden en bedrijfsartsen. Dat vergroot de kans dat de kennis ook echt in de praktijk wordt gebruikt.
Aandacht voor verschillende vrouwen en soorten werk
Van grote organisaties is soms al bekend welke ondersteuning zij aanbieden. Over initiatieven in het midden- en kleinbedrijf is minder informatie beschikbaar. Mogelijk bestaan daar kleinschalige en praktische oplossingen waarvan andere werkgevers kunnen leren.
Ook verschillen tussen vrouwen verdienen aandacht. Wat helpt, kan onder andere afhangen van:
- het soort werk;
- de culturele achtergrond;
- de werkomstandigheden;
- de leefstijl;
- de hoeveelheid steun op het werk.
Deze onderwerpen worden ook onderzocht binnen het MenoPause Consortium. Daarbij wordt gekeken naar de invloed van leefstijl, verschillende soorten werk en steun vanuit de werkomgeving.
Praktische hulpmiddelen voor de werkvloer
Het onderzoek moet vooral bruikbare hulpmiddelen opleveren. Voor werkgevers komt er naar verwachting een factsheet met tips en voorbeelden uit bestaande initiatieven. Die kan organisaties helpen om zelf passende maatregelen te ontwikkelen.
Samen met Vuurvrouw wordt een vaardigheidstraining ontwikkeld voor leidinggevenden. Deze training helpt hen om de overgang op een respectvolle en veilige manier met werknemers te bespreken.
Voor bedrijfsartsen worden lessen en tips uit het onderzoek toegevoegd aan een online platform en een app voor de toepassing van de Richtlijn Overgang en Werk. Ook willen de betrokken organisaties een webinar organiseren voor verschillende doelgroepen.
Daarnaast brengt het onderzoek in kaart welke kennis nog ontbreekt. Op basis daarvan kan nieuw onderzoek worden opgezet.
Organisaties kunnen nu al beginnen
Werkgevers, leidinggevenden en bedrijfsartsen hoeven niet op de onderzoeksresultaten te wachten. Er zijn nu al stappen mogelijk.
Een overgangsvriendelijke werkvloer begint met een open en veilige cultuur. Vrouwen moeten zich vrij voelen om klachten te bespreken en ondersteuning te vragen, zonder bang te zijn voor negatieve gevolgen. Organisaties kunnen daarnaast:
- betrouwbare informatie delen;
- leidinggevenden trainen;
- de bedrijfsarts of arbodienst betrekken;
- samen met de werknemer zoeken naar maatwerk;
- aandacht besteden aan werkdruk en herstel;
- bestaande handreikingen over overgang en werk gebruiken.
Passende ondersteuning hoeft niet altijd ingewikkeld te zijn. Soms kunnen kleine aanpassingen al helpen, zoals tijdelijk andere werktijden, meer regelruimte, een rustige werkplek of ruimte om vaker pauze te nemen.
Waarom dit onderzoek belangrijk is
De druk op de arbeidsmarkt is groot. Dat geldt in het bijzonder voor sectoren waarin veel vrouwen werken, zoals de zorg en het onderwijs. Door beter te begrijpen wat vrouwen in de overgang nodig hebben, kunnen organisaties uitval helpen voorkomen en waardevolle kennis en ervaring behouden. Tegelijkertijd krijgen vrouwen meer ruimte om gezond, vitaal en met vertrouwen te blijven werken. Dat is goed voor vrouwen én voor organisaties.
Meer weten over de overgang en werk?
Ervaar je zelf overgangsklachten die invloed hebben op je werk? Op onze website vind je betrouwbare informatie, ervaringsverhalen en praktische handvatten.
Werkgevers, leidinggevenden en HR-professionals kunnen voor trainingen, kennis en organisatieadvies terecht bij Vuurvrouw Werkt.