Wat gebeurt er?
Een paniekaanval is een uiting van intense angst die meestal plotseling begint en niet erg lang duurt (doorgaans enkele minuten tot een half uur). De symptomen zijn onder andere beven, sterk zweten, pijn in de borst, hartkloppingen, versnelde hartslag, duizeligheid, misselijkheid, een tintelend gevoel (meestal in handen of benen), benauwdheid en hyperventilatie. Een paniekaanval gaat vaak gepaard met de angst om flauw te vallen of dood te gaan.
Waardoor ontstaat het?
Er is volgens psychiater en UCLA angst expert Jason Eric Schiffman absoluut een verband tussen hormonale veranderingen en angst en paniek. Zo hebben vrouwen in de perimenopauze, de eerste fase van de overgang waarin je nog menstrueert, meer kans om paniekaanvallen en andere symptomen van angst te ervaren. Het is nog niet bekend hoe dit verband precies werkt.
Een andere theorie is dat gedurende de overgang de mate van stress voor de vrouw, door alle hormonale veranderingen, toeneemt. En dat door de toegenomen stress, angst op de loer ligt.
Een paniekaanval kan in verschillende situaties ontstaan. Bijvoorbeeld:
- Als u door een gevaarlijke situatie zo heftig schrikt, dat u niet meer weet wat u moet doen. Bijvoorbeeld als in uw huis ineens brand uitbreekt.
- Als u het gevaar in een bepaalde situatie overschat en daardoor angstiger wordt dan nodig is.
- Als u bij normale spanningsverschijnselen (snelle hartslag, snel ademen, transpireren) denkt dat u een ernstige ziekte heeft of een hartaanval krijgt. De angst hiervoor kan een paniekaanval uitlokken.
- Een paniekaanval wordt soms door een kleine gebeurtenis uitgelokt, soms zelfs zonder duidelijke aanleiding. Overbelasting of oververmoeidheid kunnen hierbij een rol spelen.
- Vaak is er sprake van erfelijke aanleg. In sommige families komen paniekaanvallen veel vaker voor.
- Stoffen zoals cafeïne kunnen de lichamelijke verschijnselen van angst versterken. Bij sommige mensen kan dit een paniekaanval uitlokken. Wat kun je er aan doen?
Wat kun je er aan doen?
Tips voor als je een paniekaanval krijgt:
- Het helpt als je weet dat de lichamelijke verschijnselen die je voelt geen kwaad kunnen en vanzelf overgaan. Ze worden door angst veroorzaakt en niet door een ernstige ziekte. Probeer jezelf gerust te stellen!
- Het is goed om te weten dat angst meestal na 60 tot 90 minuten vanzelf minder wordt.
- Als je een aanval hebt of voelt aankomen, probeer dan rustig te ademen en te ontspannen.
- Zoek afleiding. Neem bijvoorbeeld een slok water, loop even naar buiten, doe wat oefeningen (zoals kniebuigingen), of ga hardop lezen.
- Doe iets actiefs: ga een eind fietsen, rennen of wandelen.
Probeer na een paniekaanval na te gaan hoe de paniekaanval kan zijn ontstaan.
Stel jezelf bijvoorbeeld de volgende vragen:
- Was de situatie werkelijk bedreigend?
- Hebe je last van stress en spanningen, misschien zonder dat je je daarvan bewust bent?
- Zijn er bepaalde situaties die spanningen bij je oproepen. Zo ja, waarom?
- Schrijf eventueel op in welke situaties je angstig bent en welke lichamelijke verschijnselen je dan krijgt.
Zo krijg je inzicht in dingen die voor jou aanleiding kunnen zijn voor ene paniekaanval en krijg je meer begrip.
Toolkit Zelf aan het Roer tijdens de Overgang
Bij angst en paniek is het belangrijk te leren ontspannen. Wil je leren ontspannen en zelf aan de slag met leefstijladviezen van specialisten? Volg dan de e-learning in de Toolkit Zelf aan het Roer tijdens de Overgang. De toolkit bestaat uit artikelen, video's, een keuzehulp, quick scan en een uitgebreid leerboek met werkboek. Hiermee kun je binnen jouw wensen en mogelijkheden aan de slag met leefstijlaanpassingen om je overgangsklachten te verminderen.
Naar de toolkit